Zmiana granic miasta

[Wałasz]

Zerknąłem jeszcze na arkusze powiatowych map katastralnych z 1 poł. lat 60. XX w. oraz 1971/2 (niewyraźnie) i tam zarówno Suchostrzygi jak i Tczewskie Łąki są oznaczone jako osiedla miasta Tczew. Pieczęcie - Powiatowe Biuro Geodezji i Miejska Rada Narodowa.

Podział administracyjny w postaci włączeń, wyłączeń, zmian granic, podziałów i scaleń miał miejsce na podstawie rozporządzeń rządowych. To nie następowało w drodze uchwał lokalnych czy wojewódzkich. W ISAP jest wyszukiwarka, gdzie wpisując słowo klucz można dotrzeć do właściwych aktów prawnych, np.
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/searc ... itle=tczew
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/searc ... anic+miast
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/searc ... nic+powiat
Jedyny bezpośredni akt dotyczący granic miasta Tczewa z 1971 r. pomija sprawę aneksji Suchostrzyg w zamian za Tczewskie Łąki. Traktuje jedynie o wyłączeniu pewnej grupy działek do gromady Tczew (być może obejmujących też Tczewskie Łąki): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9710170164
Tu również ani słowa: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9720500325, ani w innych dotyczących woj. gdańskiego.
Albo wyszukiwarka pomija jakiś ważny akt prawny, albo po prostu go nie wydano i sprawę załatwiła likwidacja powiatu miejskiego na bazie reformy samorządowej w 1975 r., której następstwem było określenie gmin i miast wchodzących w skład woj. gdańskiego: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9750170092
Czyli - patrząc na listę w rozporządzeniu - albo należało się do miasta Tczew, albo do gminy Tczew. Ale jeśli tak, to czy mielibyśmy do czynienia z "milczącym" poniekąd włączeniem tych domen i dzielnic tczewskiego powiatu miejskiego do miasta Tczew? Ewentualnie wydane zostały na tej bazie jeszcze jakieś akta Wojewódzkiej Rady Narodowej, precyzujące granice gmin i sołectw w woj. gdańskim.

PS. Tytułem ciekawostki jeszcze przedwojenna mapa powiatu tczewskiego z 1932 r. (zasoby APB), z brakiem wyraźnie zaznaczonych granic między obszarami "Tczew" a "Tczew-wieś" (nie mylić z późniejszą gminą Tczew-Wieś, powstałą w latach 1933-34, za okupacji przekształconą w Amtsbezirk Dirschau-Land):

[mzk]

I tu jest pies pogrzebany. Bo w pierwszym odruchu byłem zwolennikiem hipotezy o "milczącym" włączeniu do Tczewa Suchostrzyg około 1975 r. wraz z przyjęciem nowej reformy administracyjnej. "Po prostu" uznano "osiedla" za faktyczne osiedla miejskie. Tylko....burzy to wszystko kwestia Tczewskich-Łąk, które utraciły status "osiedla" i w odróżnieniu od Suchostrzyg nie weszły w skład miasta.

[Wałasz]

Tu są wszystkie akty wykonawcze do ustawy o zmianach podziału administracyjnego z 1950 r., które jest podstawą "rewizji granic", wyłączeń i aneksji: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9500060048 Rozporządzenia te są ogólnikowe i nie określają dokładnie szczegółów miejscowości / powiatu miejskiego. Pytanie, jakie akta zatem to precyzowały? Wydawane przez rady narodowe szczebla wojewódzkiego?
W każdym razie w tej kategorii (rządowych) nie ma innych aktów prawnych odnoszących się do Tczewa, poza omawianymi z kwietnia 1952 r. i czerwca 1971 r. Jeśli nic innego faktycznie nie ma, to jedyne racjonalne wyjaśnienie, jakie teraz widzę, jest takie, że obszar Tczewskich Łąk znajdował się w obrębach wyłączonych z Tczewa, wymienionych przez rozporządzenie z 1971 r. i jego przyłączenie do gromady Tczew miało miejsce już 1 stycznia 1972 (nie 31 grudnia).
Oznaczenia geodezyjne zmieniały się w PRL co najmniej dwukrotnie, więc to może być sprawa do sprawdzenia w starostwie powiatowym, jakie na pocz. lat 70. obowiązywały numeracje obrębów oraz działek i jak się to ma do Tczewskich Łąk. Wtedy byłaby jasna odpowiedź. Warto zwrócić uwagę, że wyłączono obszar aż 1277,35 ha (czy aby tylko całość Tczewskich Łąk?). Prosta zmiana od 1 czerwca 1975, gdzie powiat miejski Tczew = miasto Tczew byłaby rekompensatą za utratę w 1972 tak dużego obszaru. Suchostrzygi były wówczas jedną z form "zadośćuczynienia", tak samo jak pozostałe domeny i dzielnice, których z powiatu miejskiego nie wyodrębniono.
Ale to tylko spekulacje...

PS. Stare księgi wieczyste dla Tczewskich Łąk to Grundbuch Dirschau, czyli podobnie jak Piotrowo albo Górki.

[Wałasz]

Miałem okazję zapytać o to w Urzędzie Miejskim Tczew. Na pewno nie było żadnego aktu rządowego aktu prawnego, który by jednoznacznie stwierdzał, że z dniem X Suchostrzygi zostają złączone z miastem Tczew albo wyodrębnia się obszar wsi pn. Tczewskie Łąki i włącza się go do gminy wiejskiej Tczew. Są tylko te rozporządzenia RM, o których wspomniałem powyżej. Z tego, co się dowiedziałem, faktycznie istniały z początku nieporozumienia dotyczące funkcjonowania i statusu poszczególnych jednostek związanych z miastem (o czym już była mowa we wcześniejszych postach), ale zasadniczo, w miarę upływu lat, stopniowo, granice te się zacierały i przyjmowano powiat miejski=miasto. Stan ten ostatecznie przypieczętowała ustawa o reformie samorządowej z 1975 r., likwidująca powiat miejski i tworząca gminą miejską.

Co ciekawe, rozporządzenie dotyczące utworzenia powiatu miejskiego Tczew z kwietnia 1952 r. nie różni się od innych rozporządzeń w tej kwestii, gdzie utworzono analogiczne powiaty miejskie. Przykłady:
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z obszarów niektórych miast: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9510200161
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich Konin w województwie poznańskim i Stargard Szczeciński w województwie szczecińskim: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9730390229

Podkreślić należy, że ówczesne prawo nie znało pojęcia miast na prawach powiatu tak jak ma to miejsce od 1999 r. Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o dokonywaniu zmian podziału administracyjnego Państwa w art. 5 ust. 1 przewidywała dwa rodzaje obszarów miejskich: miasto nie będące powiatem miejskim i miasto stanowiące powiat miejski. Cytat:

Zaliczenie poszczególnych miejscowości w poczet miast oraz zmiany granic miast, nie stanowiących odrębnych powiatów miejskich, następują w drodze rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej. Zmiany granic miast, stanowiących odrębne powiaty miejskie, następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej.

Powiat miejski był de facto niczym innym jak odpowiednikiem przedwojennego powiatu grodzkiego. Z samego brzmienia artykułu nie wynika, że powiat miejski = miasto + inne jednostki, tylko jeśli ma taki status, to - przynajmniej teoretycznie - miasto = powiat miejski. Inna sprawa, jak to funkcjonowało w praktyce, zwłaszcza w pierwszych latach po wprowadzeniu zmian administracyjnych. Warto natomiast zwrócić uwagę jeszcze na zapis art. 9 cytowanej ustawy:

1. W razie przeprowadzenia zmian innych aniżeli wymienione w art. 8 związki samorządowe, których obszary ulegną zmianie skutkiem zmiany granic województwa, powiatu lub gminy wiejskiej albo miasta, powinny zawrzeć ze sobą układ w przedmiocie posiadania i korzystania ze swego majątku, zakładów i funduszów, jak również w przedmiocie wierzytelności i długów. W tym celu właściwe rady narodowe powołają komisję likwidacyjną, złożoną z przedstawicieli zainteresowanych związków samorządowych po dwóch z każdego związku. Przewodniczącego komisji wyznacza prezydium rady narodowej wyższego stopnia. Komisja ta będzie uprawniona do protokolarnego ustalenia warunków układu.
2. Jeżeli pomiędzy zainteresowanymi związkami nie dojdzie do porozumienia, rozstrzyga prezydium rady narodowej bezpośrednio wyższego stopnia na wniosek jej organu wykonawczego.
3. Jeżeli do rozstrzygnięcia w myśl ust. 2 będą właściwe dwa lub więcej prezydiów rad narodowych hierarchicznie równego stopnia, wówczas prezydium nadrzędnej w stosunku do nich rady narodowej wyznaczy jedno z tych prezydiów, a w przypadku, gdyby właściwe były dwa lub więcej prezydiów wojewódzkich rad narodowych, wówczas jedno z nich wyznaczy Rada Państwa.

Wydaje się zatem, że ewentualnych "uszczegółowień" dotyczących zawiłości administracyjnych pomiędzy miastem Tczew (powiat miejski) a gminą Tczew (powiat ziemski tczewski) i wewnątrz Tczewa należałoby szukać w pierwszej kolejności w aktach prezydium wojewódzkiej rady narodowej jako nadrzędnej wobec powiatowych i miejskich rad narodowych. I co ważne - wspomniana ustawa z 1950 r. przekazywała kompetencje RM odnośnie gmin, miast i powiatów, ale samym tworzeniem wsi się nie zajmowała. Być może odpowiedzi na pytanie, czy:
- wieś Tczewskie Łąki powstała ostatecznie w drodze uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej lub Powiatowej Rady Narodowej,
- "zjednoczenie" miasta i powiatu miejskiego Tczew nastąpiło w praktyce, w sposób dorozumiany, w związku z istniejącymi lukami prawnymi, czy może również w drodze uchwały/uchwał WRN,
może znajdować się w archiwum zakładowym Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego lub/i w poniższych jednostkach archiwalnych zespołów "Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku" oraz "Urząd Wojewódzki Gdański":

https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/pl/ ... a/21995160
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/pl/ ... a/21995207
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/pl/ ... a/21995161
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ser ... rii=678628
https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/pl/ ... rii=678833

Niestety, nie ma możliwości zająć się tym.

[mzk]

Porównując różne źródła z czasów pruskich, sporadycznie można natrafić na jakieś sprzeczności. Są w miarę spójne. W czasach II RP różne bywa, ale raczej też zgodnie. Natomiast od początków Polski Ludowej - jak z tego wynika - niezgodności jest sporo. Jakby urzędnicy byli niedoinformowani. Poza UB/MO inny przykład to traktowanie majątku Górki raz jako obszaru Tczew-Wieś a innym razem jako Tczew-Miasto. I to w tym samym czasie (lata 1945/46).

PS. Czyli z Milicją Obywatelską było tak, że najpierw funkcjonalnie podlegała władzom bezpieczeństwa (takie info znalazłem na stronie IPN). Natomiast jak było w czasach SB? Czy terenowe komórki bezpieki, która miała odrębną centralę, były niezależne organizacyjnie od komend MO, czy im podlegały jako wydziały w komendach wojewódzkich i zespoły w komendach miejskich/powiatowych? Strasznie to skomplikowane.

Jeżeli chodzi o kwestie granic miejskich, to już w którymś poście wskazywałem, że długi czas po wojnie trwa dyskuja na temat jego granic, a jednocześnie spór czy Tczew jest miastem wydzielonym z powiatu. Ale jest jedna zasada i ja się tym kieruje. Rózne władze będą różnie postrzegały granice administracyjne, sprawy podległości. Najwazniejsze są w tym wypadku sprawy gospodarcze - ściąganie podatków czy dostaw obowiązkowych. Jeżeli władze gospodarcze uważają np. że Suchostrzygi są dla nich osobną jednostką niż Tczew (o czym już dyskutowaliśmy) - to znaczy, że taki porządek nalezy uznać za obowiązujący. To instancja, której żaden lokalny włodarz nie mógł się przeciwstawić. Nawet partyjny,

[spaff]

1 lipca 1952 roku z powiatu tczewskiego wydzielono tczewski powiat grodzki, w skład którego weszło miasto Tczew i gromada Suchostrzygi (link do rozporządzenia Rady Ministrów >> http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDe ... 9520190118). Wszelkie publikacje o historii tczewskich osiedli informują, że osiedle Suchostrzygi zostało włączone do miasta właśnie w 1952 roku. Formalnie tak jednak nie było – co prawda Suchostrzygi stanowiły razem z miastem Tczew powiat grodzki, ale formalnie wieś ta nie była w granicach administracyjnych miasta jeszcze przez 20 lat.

Dziennik Bałtycki, 1949, nr 82

ZMIANA GRANIC
miasta Tczewa i powiatu
TCZEW (kt). — W dniu 17 mar ca br. MRN w Tczewie zatwierdziła uchwały kolegium Zarządu Miejskiego w sprawie wydzielenia miasta i utworzenia Starostwa Grodzkiego. Tczew dawno już przekroczył liczbę 25.000 mieszkańców, -wymaganą przez ustawę do wydzielenia miasta spod nadzoru Powiatowego Związku Samorządowego i starosty powiatowego. Miasto, będące ważnym węzłem kolejowym, w projektach Biura Planowania Przestrzennego przewidziane jest jako pomocniczy port Gdańska dla statków o mniejszym zanurzeniu. W Tczewie przewidziane są również tereny na odbudowę przemysłu. W związku z wydzieleniem miasta będą rozszerzone też jego granice dotychczasowe przez przyłączenie gromad wiejskich — Suchostrzyg i Bałdowa.
Uchwała MRN przesłana została do Rady Państwa do ostatecznego zatwierdzenia, co, jak informuje Zarząd Miejski, ma nastąpić niebawem.
Zmianie ulegają również granice powiatu tczewskiego od 1 stycznia przeszłego roku, a mianowicie: gmina Janowo, leżąca na prawym brzegu Wisły, odejdzie do powiatu kwidzyńskiego, a do powiatu tczewskiego na południu zostanie dołączone miasto Nowe i gmina wiejska Nowa Wieś, należąca obecnie do powiatu świeckiego i województwa pomorskiego.
Jak słychać, te ostatnie zmiany noszą charakter przejściowy, gdyż przed upływem terminu sześcioletniego planu gospodarczego powiat tczewski ma ulec zupełnej likwidacji. Jest to o tyle chociażby słuszne, że powiat tczewski stanowi obecnie cienką a długa "kiszkę", przedłużoną jeszcze co najmniej o 10 km przez dołączenie obszarów powiatu świeckiego. Na północy tego długiego pasa leży Tczew, jako siedziba władz powiatowych, co ze wszech miar jest niewygodne dla mieszkańców.

[LukaszB]

Stało się, rozpoczęliśmy proces zmiany granic miasta.

Zachęcam każdego do oddania głosu w ankiecie https://tczew.wdialogu.pl/konsultacje

Celem konsultacji jest poznanie opinii mieszkańców Miasta Tczewa w przedmiocie planowanej zmiany granic.

Przedmiotem konsultacji jest wyrażenie opinii przez mieszkańców Miasta Tczewa na temat planowanej zmiany granic administracyjnych Miasta Tczewa poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie zawarte w ankiecie konsultacyjnej.

Jednostka organizacyjna Rada Miejska w Tczewie

Kto może wziąć udział?

Uprawnionymi do udziału w konsultacjach są mieszkańcy Miasta Tczewa.

Jak można wziąć udział w konsultacjach?

Konsultacje będą miały formę wypełnienia ankiety konsultacyjnej i złożenia wypełnionej ankiety:

https://tczew.wdialogu.pl/konsultacje/a ... czewa,WGV6

Lub:

1) osobiście w siedzibie Urzędu Miejskiego pod adresem Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego 1, 83-110 Tczew lub przy ul. 30-go Stycznia 1, 83-110 Tczew,
2) za pośrednictwem poczty do Prezydenta, na adres Urzędu Miejskiego w Tczewie, Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego 1, 83-110 Tczew lub przy ul. 30-go Stycznia 1, 83-110 Tczew,
3) drogą elektroniczną na adres email: info@um.tczew.pl, poprzez platformę ePUAP, z wykorzystaniem systemu e-Doręczeń,
4) za pomocą strony internetowej miasta Tczewa tczew.pl w zakładce „Zmiana granic Miasta Tczewa”.
5) osobiście w Bibliotece Głównej zlokalizowanej w budynku przy ul. Jarosława Dąbrowskiego 6 w Tczewie oraz w fili:
a) nr 1 przy ul. Wyzwolenia 1,
b) nr 2 przy ul. Stanisława Konarskiego 15,
c) nr 3 przy ul. Władysława Jagiełły 8,
d) nr 4 przy ul. Pionierów 7,
e) nr 7 przy ul. Ks. Władysława Młyńskiego 4.

Rada Miejska postanawia przeprowadzić konsultacje społeczne z mieszkańcami Miasta Tczewa w sprawie planowanej zmiany granic administracyjnych Miasta Tczewa, polegającej na włączeniu w granice administracyjne miasta przyległych obrębów gminy Tczew lub ich części o łącznej powierzchni 1871.1900 ha obejmujących:

obręb ewidencyjny Bałdowo, oznaczony na załączniku graficznym Nr 1 kolorem brązowym;
część obrębu ewidencyjnego Czarlin, oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 kolorem niebieskim;
część obrębu ewidencyjnego Śliwiny, oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 kolorem zielonym;
obręb ewidencyjny Rokitki, oznaczony na załączniku graficznym Nr 1 kolorem żółtym;
część obrębu ewidencyjnego Zajączkowo, oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 kolorem różowym;
część obrębu ewidencyjnego Tczewskie Łąki, oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 kolorem szarym;
część obrębu ewidencyjnego Czatkowy, oznaczona na załączniku graficznym Nr 1 kolorem czerwonym.

Granice obszarów objętych proponowaną zmianą przedstawiono na rysunku w skali 1:55000, mapę poglądową można również pobrać poniżej strony.
https://tczew.wdialogu.pl/konsultacje/k ... sta-tczewa
Konsultacje zostaną przeprowadzone w terminie od 05 lutego 2026 r. do 20 lutego 2026 r.

[spaff]

Zabrałem głos w ankiecie, w której nawet wyraziłem aprobatę, ale jej forma, bez żadnej weryfikacji osoby biorącej udział w ankiecie, dla mnie jest fatalna, ankieta zakłada ludzką uczciwość. Każdy z nas zna masę osób mieszkających w Tczewie, dzięki czemu można podać się za nie i oddać głos taki jakiej opcji się sprzyja, a przypominam że w zeszłym tygodniu Gmina Tczew pokazała, że jej mieszkańcy potrafią się zmobilizować. Rzucam tu zarzutem w kierunku przeciwników zmiany granic miasta, ale ten argument można wyciągnąć również przeciwko zwolennikom. Ankieta nawet nie zawiera słabego zabezpieczenia w postaci wykorzystania ciasteczek.

[Wałasz]

Faktycznie, przydałby się chociaż numer PESEL jako weryfikacja. Mało tego - z tego co piszesz - może się okazać, że ja wypełnię swoją ankietę, a następnie... ktoś wypełni ją po raz drugi za mnie. I co wtedy?
Ogólnie szkoda, że proces konsultacyjny nie jest jakoś precyzyjniej uregulowany. Chociażby w gminie wiejskiej - wydaje się rozsądne, że wypowiadać się powinni wyłącznie mieszkańcy sołectw, które w całości/części mają być przyłączane do miasta. Ewentualnie osoby, które posiadają nieruchomości na tych terenach.

[LukaszB]

Zabrałem głos w ankiecie, w której nawet wyraziłem aprobatę, ale jej forma, bez żadnej weryfikacji osoby biorącej udział w ankiecie, dla mnie jest fatalna, ankieta zakłada ludzką uczciwość. Każdy z nas zna masę osób mieszkających w Tczewie, dzięki czemu można podać się za nie i oddać głos taki jakiej opcji się sprzyja, a przypominam że w zeszłym tygodniu Gmina Tczew pokazała, że jej mieszkańcy potrafią się zmobilizować. Rzucam tu zarzutem w kierunku przeciwników zmiany granic miasta, ale ten argument można wyciągnąć również przeciwko zwolennikom. Ankieta nawet nie zawiera słabego zabezpieczenia w postaci wykorzystania ciasteczek.

Głosy są weryfikowane w oparciu o dane posiadane przez UM w Tczewie. żadnych innych zabezpieczeń nie przewiduje ustawa. wojewoda narzucił nam pewien sposób przeprowadzenia konsultacji.