Forum Dawnego Tczewa

Starogardzka synagoga została zbudowana w 1849 roku.

Z Wiki: „Podczas II wojny światowej, w 1939 roku, hitlerowcy zdewastowali synagogę i urządzili w niej areszt śledczy, a pod jej murami miejsce kaźni wielu Polaków. Po wojnie budynek synagogi służył jako magazyn fabryki farmaceutycznej, następnie hala targowa, a w latach 70. przebudowano ją i urządzono w niej pawilon z meblami, obecnie znajduje się w niej dom handlowy. Murowany z cegły, nietynkowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, w stylu neogotyckim. Z zewnątrz była pozbawiona wielu ozdób i charakterystycznych dla synagog cech stylowych. Wewnątrz w sali głównej na wschodniej ścianie w pięciobocznej apsydzie znajdował się bogato zdobiony Aron ha-kodesz. Ściany były pokryte freskami przedstawiającymi m.in. zwierzęta, biblijne stwory czy znaki zodiaku. Przed arką stały dwa wielkie świeczniki, a z sufitu zwisało osiem żyrandoli tzw. pająków. Dawniej przed synagogą stały również budynki szkoły żydowskiej i dom rabina. Oba zostały zburzone po wojnie, a na ich miejscu znajduje się plac targowy.”
Synagoga stanęła w miejscu, gdzie Krzyżacy w I poł. XIV wieku zbudowali swój dwór obronny (który można zaliczyć do tzw. zamków miejskich – samowystarczalny, umocniony dom sprzężony z fortyfikacjami miejskimi). Urzędował w nim brat zakonny zwany nadleśnym (Waldmeister), podległy komturowi gniewskiemu, wzmiankowany w 1336 roku. Wkrótce później stanowisko to zlikwidowano i odtąd dworem zarządzał brat służebny dwornik (Hofmeister). Po pokoju toruńskim rezydowali w nim starostowie niegrodowi. Dwór został zniszczony w dobie wojen polsko –szwedzkich.

Starogardzki kirkut znajduje się przy ul. Bohaterów Getta. Łatwo tam trafić. Wystarczy trzymać się DK nr 22 i przy Komendzie Policji skręcić na rondzie w prawo. Ulica ta to właściwie polna droga. Cmentarz znajduje się prawie na jej początku.

Cmentarz żydowski w Starogardzie Gdańskim został założony na początku XIX wieku. Ostatni znany pochówek odbył się w 1939 r. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali cmentarz. W 1939 r. rozstrzelali tu kilkunastu Żydów. Po wojnie część kirkutu została zajęta pod uprawy rolne. Na powierzchni 0,4 ha zachowała się jedna cała macewa należąca do Jakuba Rosenberga oraz fragmenty zniszczonych nagrobków.
(źródło: Wirtualny Sztetl)

Tyle zostało z grobu Ariego Goldfarba (1855 – 1925) – dobroczyńcy miasta, właściciela fabryki wyrobów tytoniowych, w której dzisiaj mieści się Starostwo Powiatowe.
Ciąg dalszy zdjęć: