Zanim powstało miasto (do 1260)
: 9 lut 2011, o 01:59
W skrócie:
Mimo odnalezienia w różnych miejscach miasta śladów działalności ludzkiej sięgających epoki brązu, nie dowiedziono ciągłości osadnictwa na tych terenach. Nawet we wczesnym średniowieczu (na Pomorzu bogato dokumentowane), Tczew pojawia się jedynie w zapiskach o zniszczonym w poł. IX w. grodem - Zamajte. Okres ten charakteryzował się wyjątkowym rozwojem gospodarczym. Uważa się, że militarnym i gospodarczym centrum kontrolującym żeglugę na Wiśle pełnił gród gorzędziejski, natomiast w odniesieniu do dróg lądowych podobna rolę odgrywała warownia lubiszewska (znajdowało się tu skrzyżowanie dróg handlowych).
Taki obraz okolic Tczewa u schyłku XII w. znajdujemy w dokumencie księcia pomorskiego Grzymisława I z 11.XI.1198 r. Zgodnie z jego zapisem, Lubiszewo posiadało kościół Świętej Trójcy, w miejscowości działała służba celna, istniała karczma książęca. W 1198 r. książę Grzymisław darował Lubiszewo rycerskiemu zakonowi joannitów.
Znaczenie Lubiszewa spowodowało, że podczas podziału księstwa pomorskiego na dzielnice (lata 1227-1229) jeden z młodszych synów księcia Mściwoja I – Sambor II, zlokalizował tu swoje księstwo lubiszewskie. Gorzędziej pełnił rolę warowni.
W przywileju dla joannitów z 1198 r. Tczew pojawia się trzykrotnie. Dokument wspomina drogę, która wiodła z zachodu przez Wysino, Lubiszewo do Tczewa (ad viam... eundo de Visino in Trsov) oraz drugi trakt „...ad viam, que currit de Stargrod in Trsov”. Poza tym, dowiadujemy się, że joannici uzyskali w Tczewie prawo poboru dziesięciny.
W związku z tym, że na przełomie XII i XIII w. do Tczewa kierowały się dwa trakty lądowe, miejscowość ta zajmowała znaczącą pozycję na Pomorzu. Tczew na kartach dziejowych pojawia się w związku ze zjazdem, który odbył się 30 kwietnia 1252 r. Uczestniczyli w nim: wicemistrz krajowy zakonu, czterech komturów, delegacja mieszczan stołecznego wówczas Chełmna oraz grono nie znanych imiennie dostojników lokalnych. Z wystawionego wówczas dokumentu dowiadujemy się, że spotkanie to miało miejsce w czasie budowy tamtejszego zamku. Natomiast w dokumencie księcia Sambora II z 10 stycznia 1253 r., wymienia się imiennie Cieszybora (kasztelan tczewski) oraz Domosława (kasztelan lubiszewski), a także innych urzędników dworskich i ziemskich. Od tego czasu Tczew występuje już jako stała rezydencja księcia. Wiadomo także, że rozmiary zamku Sambora II były spore. Było to wynikiem nie tylko zamierzeń militarnych, ale także potrzebą ulokowania w nim urzędniczego i dworskiego otoczenia (w latach 1255-1260 byli to: kanclerz dworu, kasztelan, wojski, cześnik, podkomorzy, wójt tczewski, kapelan zamkowy, monetariusz książęcy, dworzanie, służba).
Pierwsi mieszkańcy, obywatele Tczewa pojawiają się w przekazach z lat 1256, 1258, 1260. Sołtysem miasta był Jan Willenborg, rajcami miejskimi (pojawiają się w zapiskach w roku 1258) byli Alard z Lubeki i Henryk Schilder. W akcie książęcym, erygującym klasztor cystersów w Pogódkach, pojawia się Johannes plebanus in Dersove (Jan proboszcz w Tczewie), co może być potwierdzeniem istnienia już w tym czasie parafii w Tczewie. Zgodnie z zapisem z 1275 r. kościół parafialny posługiwał się już wówczas nazwą: pod wezwaniem św. Krzyża. Najstarszą pochodzącą z XIII w. częścią dzisiejszej budowli była wieża. Pierwotnie mieściły się w niej dwie kaplice, zbudowane jedna nad drugą. Następnie zbudowano prezbiterium, a budowę trzech naw ukończono dopiero przed 1364 r.
Po takim rozwoju gospodarczym, przestrzennym i administracyjnym naturalną rzeczą było dokonanie aktu alokacji Tczewa na prawie miejskim. W związku z tym, że ówczesnym zwyczajem odnośny przywilej przyznawał nowej gminie od sześciu do dziesięciu lat wolnizny (przywilej pozwalający na użytkowanie ziemi pańskiej bez ponoszenia za to stosownych opłat), czego tczewski dokument nie wykazuje, przyjęło się, że jego wystawienie stanowiło akt zatwierdzający uprzednie powołanie gminy miejskiej i jej organów.
Źródło: "Dzieje Tczewa", Edwin Rozenkranz.
Obecnie książę Sambor II jest patronem Zespołu Szkół Rzemieślniczych i Kupieckich
Mimo odnalezienia w różnych miejscach miasta śladów działalności ludzkiej sięgających epoki brązu, nie dowiedziono ciągłości osadnictwa na tych terenach. Nawet we wczesnym średniowieczu (na Pomorzu bogato dokumentowane), Tczew pojawia się jedynie w zapiskach o zniszczonym w poł. IX w. grodem - Zamajte. Okres ten charakteryzował się wyjątkowym rozwojem gospodarczym. Uważa się, że militarnym i gospodarczym centrum kontrolującym żeglugę na Wiśle pełnił gród gorzędziejski, natomiast w odniesieniu do dróg lądowych podobna rolę odgrywała warownia lubiszewska (znajdowało się tu skrzyżowanie dróg handlowych).
Taki obraz okolic Tczewa u schyłku XII w. znajdujemy w dokumencie księcia pomorskiego Grzymisława I z 11.XI.1198 r. Zgodnie z jego zapisem, Lubiszewo posiadało kościół Świętej Trójcy, w miejscowości działała służba celna, istniała karczma książęca. W 1198 r. książę Grzymisław darował Lubiszewo rycerskiemu zakonowi joannitów.
Znaczenie Lubiszewa spowodowało, że podczas podziału księstwa pomorskiego na dzielnice (lata 1227-1229) jeden z młodszych synów księcia Mściwoja I – Sambor II, zlokalizował tu swoje księstwo lubiszewskie. Gorzędziej pełnił rolę warowni.
W przywileju dla joannitów z 1198 r. Tczew pojawia się trzykrotnie. Dokument wspomina drogę, która wiodła z zachodu przez Wysino, Lubiszewo do Tczewa (ad viam... eundo de Visino in Trsov) oraz drugi trakt „...ad viam, que currit de Stargrod in Trsov”. Poza tym, dowiadujemy się, że joannici uzyskali w Tczewie prawo poboru dziesięciny.
W związku z tym, że na przełomie XII i XIII w. do Tczewa kierowały się dwa trakty lądowe, miejscowość ta zajmowała znaczącą pozycję na Pomorzu. Tczew na kartach dziejowych pojawia się w związku ze zjazdem, który odbył się 30 kwietnia 1252 r. Uczestniczyli w nim: wicemistrz krajowy zakonu, czterech komturów, delegacja mieszczan stołecznego wówczas Chełmna oraz grono nie znanych imiennie dostojników lokalnych. Z wystawionego wówczas dokumentu dowiadujemy się, że spotkanie to miało miejsce w czasie budowy tamtejszego zamku. Natomiast w dokumencie księcia Sambora II z 10 stycznia 1253 r., wymienia się imiennie Cieszybora (kasztelan tczewski) oraz Domosława (kasztelan lubiszewski), a także innych urzędników dworskich i ziemskich. Od tego czasu Tczew występuje już jako stała rezydencja księcia. Wiadomo także, że rozmiary zamku Sambora II były spore. Było to wynikiem nie tylko zamierzeń militarnych, ale także potrzebą ulokowania w nim urzędniczego i dworskiego otoczenia (w latach 1255-1260 byli to: kanclerz dworu, kasztelan, wojski, cześnik, podkomorzy, wójt tczewski, kapelan zamkowy, monetariusz książęcy, dworzanie, służba).
Pierwsi mieszkańcy, obywatele Tczewa pojawiają się w przekazach z lat 1256, 1258, 1260. Sołtysem miasta był Jan Willenborg, rajcami miejskimi (pojawiają się w zapiskach w roku 1258) byli Alard z Lubeki i Henryk Schilder. W akcie książęcym, erygującym klasztor cystersów w Pogódkach, pojawia się Johannes plebanus in Dersove (Jan proboszcz w Tczewie), co może być potwierdzeniem istnienia już w tym czasie parafii w Tczewie. Zgodnie z zapisem z 1275 r. kościół parafialny posługiwał się już wówczas nazwą: pod wezwaniem św. Krzyża. Najstarszą pochodzącą z XIII w. częścią dzisiejszej budowli była wieża. Pierwotnie mieściły się w niej dwie kaplice, zbudowane jedna nad drugą. Następnie zbudowano prezbiterium, a budowę trzech naw ukończono dopiero przed 1364 r.
Po takim rozwoju gospodarczym, przestrzennym i administracyjnym naturalną rzeczą było dokonanie aktu alokacji Tczewa na prawie miejskim. W związku z tym, że ówczesnym zwyczajem odnośny przywilej przyznawał nowej gminie od sześciu do dziesięciu lat wolnizny (przywilej pozwalający na użytkowanie ziemi pańskiej bez ponoszenia za to stosownych opłat), czego tczewski dokument nie wykazuje, przyjęło się, że jego wystawienie stanowiło akt zatwierdzający uprzednie powołanie gminy miejskiej i jej organów.
Źródło: "Dzieje Tczewa", Edwin Rozenkranz.
Obecnie książę Sambor II jest patronem Zespołu Szkół Rzemieślniczych i Kupieckich
- SamborII szkoła.jpg (9.15 KiB) Przejrzano 9331 razy
- SamborII szkoła.jpg (9.15 KiB) Przejrzano 9331 razy
