Tczew i okolice – bocznice kolejowe

[spaff]

O Tczewie mówiło się:

• Tczew - miasto kolejarzy.

O Tczewie mówi się:

• Tczew - ważny węzeł kolejowy w północnej Polsce.

O Tczewie można powiedzieć:

• Tczew - upadły punkt kolejowych przeładunków.

Na ogromnej tczewskiej ładowni od czasu do czasu odbywają się jeszcze jakieś rozładunki lub załadunki, ale są to pojedyncze przypadki w skali roku. Co więcej, często dotyczą one głównie elementów infrastruktury kolejowej - szyn, części rozjazdowych, podkładów, słupów trakcyjnych, fundamentów czy złomu.

Trochę sobie poeksplorowałem i postanowiłem utworzyć wątek poświęcony tczewskim bocznicom kolejowym - głównie tym nieistniejącym, choć może uda się też opisać kilka nadal funkcjonujących a nawet jakieś które nigdy nie istniały. Plan jest taki by od tych najbardziej oczywistych przechodzić w te mniej oczywiste.

Jeśli ktoś posiada materiały zapraszam do dzielenia się własnymi spostrzeżeniami, zdjęciami, mapami i informacjami.

Na początek najbardziej oczywista bocznica:

Tczew / PGE Energetyka Kolejowa S.A.

Bocznica stanowi odgałęzienie od stacji Tczew i prowadzi do trzech torów obecnie użytkowanych przez PGE Energetyka Kolejowa. Tory nadal istnieją oraz są eksploatowane i utrzymane w dobrym stanie. Bocznica znajduje się w miejscu dawnych bydgoskich peronu i torów. Z wielu stron zza ogrodzenia można dostrzec rampę (roz)ładunkową na placu PGE.

Odgałęzienie do toru bocznicowego (prawy tor, widok z wiaduktu 1 Maja, za plecami fotografa bocznica):



Widok na bocznicę z wiaduktu 1 Maja - w bramie na prawym murze tablica z informacją o zarządcy bocznicy:



Poglądowe zdjęcie (pewnie było na forum) tego miejsca wykonane pomiędzy 1901 r. a 1908 r.:



Niestety nie można wejść tak z ulicy by poszukać jakichś artefaktów po kolei przedwojennej.

Ta bocznica to prymus, będziemy powoli obniżali poziom.

[spaff]

Głównie chodziło mi by w tym wątku wspominać typowe bocznice zakładowe, ale zrobię wyjątek i wspomnę o torach bocznicowych w obrębie stacji Tczew, które niegdyś służyły potrzebom PKP a powoli zanikają. Pod wiaduktem Nowy Rynek znajduje się zabezpieczony wykolejnicą tor prowadzący w kierunku dawnej lokomotywowni użytkowanej przez Zakład Naprawy Środków Transportu sp. z o.o. sp. j. z kilkoma odgałęzieniami. Do tego miejsca stan toru można określić nie jako dobry, ale da się jeździć. Następnie tor ten jest kontynuowany w kierunku dawnych nieruchomości PKP. Jedno z jego odgałęzień prowadzi wprost do okrąglaka. Na placu przed okrąglakiem szyny są słabo widoczne, zapadnięte między płytami betonowymi, na pewnym odcinku są zaasfaltowane a w okolicach bramy wjazdowej zarośnięte. Stan torów na placu jest tak zły, że nie widzę szans na gruncie odkryć czegoś ciekawego. W przypadku jakiejś inwestycji na tym terenie tory znikną raz na zawsze.

Tczew / lokomotywownie / parowozownie

Widok z wiaduktu Nowy Rynek na prawy tor w kierunku lokomotywowni:



Widok spod wiaduktu Gdańska na tory w okolicy lokomotywowni - widok w kierunku wiaduktu Nowy Rynek:



Widok z wiaduktu Gdańska na prawe tory w kierunku nieruchomości PKP i okrąglaka:



Widok na rozjazd przy bramie na placu w kierunku wiaduktu Gdańska i lokomotywowni:



Widok trzech torów na placu - widok w kierunku okrąglaka:



Słabo widoczny tor kolejowy w kierunku okrąglaka:

[spaff]

Gdy spojrzymy z wiaduktu 3 Maja w kierunku peronów zobaczymy dwa tory już odcięte od sieci kolejowej. Prawy nazwijmy północnym torem, a ten obok niego południowym.



Tczew / drożdżownia

Oba tory istnieją fizycznie pod wiaduktem 3 Maja i w kierunku dawnej drożdżowni a kończą się w okolicy przejazdów w ciągu ulicy Za dworcem. Szyny toru północnego są widoczne jeszcze w jezdni. Tor południowy jest zakończony na koźle oporowym - choć nie mam przekonania, że dochodzą do niego szyny, trzeba by wziąć szpadel i podkopać. W mojej ocenie na terenie drożdżowni tor północny istniał dłużej niż południowy. Na jednym z poniżej cytowanych zdjęć można zobaczyć, że na terenie drożdżowni znajdował się rozjazd. Północny tor mógł służyć dostawom węgla, natomiast południowy być może wykorzystywano do transportu surowców lub wyrobów gotowych drożdżowni.

Tor północny:

Przejazd na ulicy Za dworcem - widoczne szyny:



Widok w kierunku ulicy Za dworcem i drożdżowni - widoczne szyny:



Przejazd na ulicy Za dworcem - widoczne szyny:



Tor południowy:

Kozioł oporowy przed ulicą Za dworcem:



Przejazd na ulicy Za dworcem - widoczne rowki w asfalcie po szynach:



Kilka zdjęć z tematu Cukrownia i drożdżownia:

Nie znalazłem żadnej mapy, która pozwoliłaby określić przebieg torów drożdżowni, ale mam jeszcze pomysł, może wrócę tu w tej sprawie.

[spaff]

Teraz czas wspomnieć o torze, który - gdy jeszcze istniał - zawsze wydawał mi się idealny jako potencjalne połączenie kolejowe z portem rzecznym. Byłaby to pewna kontynuacja pomysłu opisanego w artykule Da się! Kontenery popłynęły Wisłą, dotyczącym pokazowego przeładunku 20-stopowego kontenera z barki na nabrzeże w Tczewie. Oczywiście z ekonomicznego punktu widzenia taki transport raczej nie ma uzasadnienia, to bardziej moje marzenie, nierealne bo teren po PBW jest sprzedany i raczej powstaną w tym miejscu bloki.

Tczew / Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodnego

Widok z wiaduktu 1 Maja na tor do PBW (w tym miejscu to jeszcze ten sam tor co wcześniej opisany jako północny do drożdżowni):



Tor do PBW po odgałęzieniu z toru północnego (za przejazdem już nie ma szyn):



Most kolejowy na Kanale Młyńskim - świadek historii



Most kolejowy na Kanale Młyńskim - świadek historii



Na terenie dawnego PBW konstrukcja betonowa po koźle oporowym (miejsce zakończenia toru) - świadek historii:



Na terenie dawnego PBW za kozłem oporowym starotorze:



Wiem od świadka, że przy pracach porządkowych przy utrzymaniu toru uczestniczyli stoczniowcy - być może tor służył również potrzebom Tczewskiej Stoczni Rzecznej.

[spaff]

Przed przejściem do kolejnej bocznicy zobaczmy co oferuje usługa Google Streetview i jakie wnioski pozwala wysnuć. W roku 2017 miała miejsce przebudowa drogi dojazdowej do firmy Koral. W ramach przebudowy został zlikwidowany przejazd kolejowy na ulicy Za dworcem oraz przylegający kilkudziesięciometrowy odcinek toru - roboty te zostały zarejestrowane przez Google Streetview. To nie koniec ciekawostek, na Google Streetview 2013 można zobaczyć istnienie rozjazdu, który ze stacji Tczew kierował w kierunku drożdżowni i PBW - w 2017 roku rozjazdu tego nie ma - być może to było związane z likwidacją ostatniego istniejącego toru (do PBW), do którego prowadził ten rozjazd.

Krzyż św. Andrzeja na terenie PBW w maju 2012:



Przejazd na ulicy Za dworcem w lipcu 2013:



Tor w maju 2012:



Rozbiórka toru w sierpniu 2017 roku, zdemontowana szyna na boku:



Rozjazd do drożdżowni i PBW w lipcu 2013:



Brak rozjazdu do drożdżowni i PBW w sierpniu 2017:

[spaff]

Próbowałem wyśledzić trasę torów na terenie zakładów, o ile na terenie PBW nie jest to problematyczne to na terenie drożdżowni jest problem, zwłaszcza z tym torem dolnym, którego koniec strzeliłem. Na poniższych zdjęciach zaznaczyłem orientacyjne trasy torów.

Drożdżownia na zdjęciu lotniczym z 16 września 1967 r.:



Drożdżownia na zdjęciu lotniczym z 9 września 1977 r.:



Drożdżownia na zdjęciu lotniczym z 16 maja 1982 r. - na wszystkich torach widoczny zarys wagonów:



Drożdżownia na zdjęciu lotniczym z 14 sierpnia 1997 r.:



Bocznica PBW na zdjęciu lotniczym z 16 września 1967 r.:



Bocznica PBW na zdjęciu lotniczym z 9 września 1977 r.:



Już w następnym poście będzie kolejna bocznica.

[spaff]

Teraz przejdziemy do bocznicy, która jest powiązana z inną. Istnienie tej bocznicy zostało wspomniane w temacie Kombinat Malinowo. Liczba śladów po rozebranej bocznicy staje się coraz mniejszą.

Tczew / Kombinat Ogrodniczy Malinowo

Bocznica malinowska kończyła się w okolicy kotłowni - zapewne służyła dostawom paliwa w postaci węgla a nie transportowi płodów. Na terenie kombinatu znajdował się dodatkowy boczny tor.

Miejsce nieistniejącego odgałęzienia od stacji Tczew:



Starotorze na dawnym nasypie:



Zaasfaltowane miejsce po przejeździe - wydaje się mi, że jeszcze w ciągu ostatniego roku szyny umieszczone w jezdni były widoczne:



Starotorze w bramie wjazdowej:



Koniec starotorza bocznicy przy kotłowni (budynek z kominami):



Plan kombinatu Malinowo z zaznaczonymi torami bocznicy:



Kilka zdjęć z tematu o kombinacie:

[spaff]

Bocznica kombinatu, korzystająca częściowo ze wspólnych torów, funkcjonowała w ścisłym powiązaniu z inną bocznicą. Oczywiście nazwy bocznic w temacie wymyślam - nie wiem jak się nazywały.

Tczew / Zakład Energetyki Cieplnej

Plany wskazują, że ulicę Sadową przecinały kiedyś 2 (!) tory. Jeden z torów kończy się przed pewnym budynkiem - przypomina to klasyczny układ z jednostanowiskową lokomotywownią - na planie chyba niesłusznie przypisałem ten tor ZEC-owi zamiast kombinatowi.

Raz jeszcze zdjęcie lokalizacji dawnego przejazdu - widok w kierunku ZEC-u:



Zatopione w ziemi dwa rzędy podkładów kolejowych obok siebie przypominają usytowaniem rozejście się dwóch torów na rozjeździe (np. jeden mógł wracać do stacji Tczew, drugi mógł służyć potrzebom ZEC-u).



Zatopione w ziemi dwa rzędy podkładów kolejowych obok siebie przypominają usytowaniem rozejście się dwóch torów na rozjeździe (np. jeden mógł wracać do stacji Tczew, drugi mógł służyć potrzebom ZEC-u).



Starotorze na dawnym terenie kombinatu:



Starotorze na dawnym terenie ZEC-u:



Ten sam plan co w przypadku kombinatu z zaznaczonymi torami ZEC-u (należy zwrócić uwagę na okolice przejazdu na ulicy Sadowej - 2 tory):

[spaff]

W 2010 roku kolej odstąpiła miastu część terenów kolejowych położonych w pobliżu dworca kolejowego. Skutkiem czego było powstanie węzła transportowego oraz galerii handlowej. Odstąpiony teren to była bocznica kolejowa wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Teren został bardzo mocno przebudowany i niewiele zostało śladów po dawnej bocznicy a właściwie jakieś pozostałości na dawnym nasypie i to wszystko.

Tczew / Bocznica magazynów zasobów

Miejsce odgałęzienia bocznicy magazynów zasobów:



Miejsce odgałęzienia bocznicy magazynów zasobów:



Miejsce odgałęzienia bocznicy magazynów zasobów:



Miejsce odgałęzienia bocznicy magazynów zasobów:



Plan bocznicy magazynów zasobów:



Zdjęcie lotnicze bocznicy z lutego 2005 roku z naniesionymi zarysami istniejących w 2026 roku budynków:



Kilka zdjęć z wątku Nowy dworzec:

[spaff]

Zanim przejdziemy do następnej bocznicy kilka zdjęć lotniczych powyższej:

Zdjęcie lotnicze z 16 września 1967 r.:



Zdjęcie lotnicze z 9 sierpnia 1977 r.:



Zdjęcie lotnicze z 16 maja 1982 r.:



Zdjęcie lotnicze z 16 sierpnia 1997 r.: