Gazownia kolejowa

Dworce; Budynki kolejowe
Regulamin forum
1. Treści i załączniki umieszczane w postach mogą być użyte w działalności Dawnego Tczewa przy zachowaniu dbałości o dane wrażliwe.
Awatar użytkownika

Autor Tematu
mirza3
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 478
Rejestracja: 6 lut 2011, o 20:29
Lokalizacja: Gdańsk
Podziękował : 64 razy
Otrzymał podziękowań: 41 razy
Płeć:
Kontakt:

Gazownia kolejowa

#1

Post autor: mirza3 » 19 lis 2011, o 20:52

"Dworzec kolei żelaznej w Czczewie, chociaż ciemnością otoczony, uderzył nas pyszną swoja budową, dziwnie się w cieniu rysującą: jego ściany całe kryształowe jarzyły się od niezliczonych świateł gazowych, jak gdyby pałac czarnoksięski."
Jadwiga Łuszczewska (Deotyma) "Wycieczka do Gdańska"
To wrażenie jakie dworzec wywarł na Deotymie wynikało z półokrągłej, przeszklonej ściany, jaką zwrócona była ku Wiśle poczekalnia I/II klasy, posiadająca, tak jak i cały dworzec, gazowe oświetlenie wnętrza. Było to możliwe dzięki funkcjonowaniu dworcowej gazowni, która powstała według projektu dyrektora gazowni w Szczecinie Wilhelma Kornhardta i znajdowała się na północ od dworca, przy obecnej ulicy Za Dworcem.
gazownia.JPG
gazownia na planie stacji z 1859 r.
gazownia.JPG (111.07 KiB) Przejrzano 406 razy
gazownia.JPG
gazownia na planie stacji z 1859 r.
gazownia.JPG (111.07 KiB) Przejrzano 406 razy
[tab=30]e - magazyn węgla
[tab=30]f - zbiornik gazu
[tab=30]g - retortownia (budynek z piecem retortowym do gazyfikacji węgla)

Została uruchomiona latem 1857 r. i mogla wytwarzać ponad 75 000 m3 gazu rocznie. Pozwalało to na zasilanie "niezliczonych świateł gazowych" - w tym 420 palników wykorzystywanych do oświetlenia dworca i zwrotnic oraz 40 latarni na moście przez Wisłę. Produkowany gaz umożliwiał także zaopatrywanie dalszych 800 palników w powstałym dla potrzeb budowy kolei Królewskim Zakładzie Budowy Maszyn. Gazownia pracowała na potrzeby stacji do roku 1915, odkąd kolej zaczęła być zaopatrywana z gazowni miejskiej.
Budynki gazowni przy ul. Za Dworcem 9, z wyjątkiem "gazometru' - zbiornika na gaz, zachowały się do dnia dzisiejszego.
magazyn.jpg
magazyn.jpg (289.62 KiB) Przejrzano 406 razy
magazyn.jpg
magazyn.jpg (289.62 KiB) Przejrzano 406 razy
retortownia1.JPG
retortownia1.JPG (209.74 KiB) Przejrzano 406 razy
retortownia1.JPG
retortownia1.JPG (209.74 KiB) Przejrzano 406 razy
retortownia2.JPG
retortownia2.JPG (261.76 KiB) Przejrzano 406 razy
retortownia2.JPG
retortownia2.JPG (261.76 KiB) Przejrzano 406 razy
Obiekty wpisane są do ewidencji dóbr kultury w Tczewie pod numerem 832.
"To co daje nam szczęście, nie jest fikcją"
Pozdrawiam

Awatar użytkownika

LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7123
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 150 razy
Otrzymał podziękowań: 184 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#2

Post autor: LukaszB » 1 gru 2011, o 01:34

Czy to nie budynek dawnej gazowni po zniszczeniach wojennych?
Załączniki
gaz 2.jpg
gaz 2.jpg (23.15 KiB) Przejrzano 377 razy
gaz 2.jpg
gaz 2.jpg (23.15 KiB) Przejrzano 377 razy
gaz 1.jpg
gaz 1.jpg (29.57 KiB) Przejrzano 377 razy
gaz 1.jpg
gaz 1.jpg (29.57 KiB) Przejrzano 377 razy
gaz.jpg
gaz.jpg (25.98 KiB) Przejrzano 377 razy
gaz.jpg
gaz.jpg (25.98 KiB) Przejrzano 377 razy
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

Awatar użytkownika

Autor Tematu
mirza3
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 478
Rejestracja: 6 lut 2011, o 20:29
Lokalizacja: Gdańsk
Podziękował : 64 razy
Otrzymał podziękowań: 41 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#3

Post autor: mirza3 » 11 mar 2012, o 19:45

mieczyslaw pisze:Widać, byli zdecydowanie lepiej zorganizowani, niż my obecnie ;)

@mirza3, orientujesz się z czego wytwarzano gaz i jaką metodą?
Aby nie mieszać wątków, na pytanie @mieczyslaw 'a pozwolę sobie odpowiedzieć tutaj.
Surowcem do wytwarzania gazu w gazowni kolejowej był węgiel, którego magazyn mieścił się w obecnym budynku z nr 9 przy ul. Za Dworcem.
W znanych mi źródłach "z epoki" nie znalazłem nic o wykorzystywanej metodzie wytwarzania gazu. Karta ewidencji dóbr kultury wspomina o zastosowaniu tam pieców systemu Pinscha (raczej Pintscha).
"To co daje nam szczęście, nie jest fikcją"
Pozdrawiam

Awatar użytkownika

mieczyslaw
Najemca
Najemca
Reakcje:
Posty: 212
Rejestracja: 4 maja 2011, o 19:05
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#4

Post autor: mieczyslaw » 11 mar 2012, o 23:33

Dzięki za wyjaśnienie @mirza3. Tak podejrzewałem. Zastanawiam się, czy przy okazji nie powstawała również benzyna, wszak podczas II WŚ Niemcy hitlerowskie wykorzystywały tę technologię do jej wytwarzania. Czy to tylko zbieżność surowca, jakim był węgiel.

Awatar użytkownika

be-good
Koordynator
Koordynator
Pisarz Miejski
Pisarz Miejski
Reakcje:
Posty: 4724
Rejestracja: 2 lut 2011, o 20:15
Znajomość języków obcych: English, Deutsch, Pусский
Lokalizacja: Najpierw Czyżykowo, potem Bajkowe, obecnie Górki, za jakiś czas - Rokitki :( ...
Podziękował : 124 razy
Otrzymał podziękowań: 93 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#5

Post autor: be-good » 22 mar 2012, o 23:12

Chętnie pomyłkę zwalę na mój nienajlepszy niemiecki, ale...
wydaje się, że do wytwarzania gazu używano angielskiego węgla z kopalni Leverson's Wallsend & Pelton :scratch
Mamy tu wiele danych technicznych i taryf, z których znaczenia zdaje sobie sprawę wąskie grono Forumowiczów :hi ,Oni nam to wszystko objaśnią :dzieki
Dla mnie, jako osoby mało technicznej, ciekawostką jest, że urządzenia gazowni były dokładnie takie same jak w gazowni na dworcu w kilkakrotnie większym od Tczewa Brunszwiku.
Załączniki
gaz.JPG
gaz.JPG (189.87 KiB) Przejrzano 307 razy
gaz.JPG
gaz.JPG (189.87 KiB) Przejrzano 307 razy

Awatar użytkownika

mieczy
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 497
Rejestracja: 5 mar 2011, o 12:35
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 23 razy
Otrzymał podziękowań: 9 razy
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#6

Post autor: mieczy » 23 mar 2012, o 15:28

mieczyslaw pisze:Dzięki za wyjaśnienie @mirza3. Tak podejrzewałem. Zastanawiam się, czy przy okazji nie powstawała również benzyna, wszak podczas II WŚ Niemcy hitlerowskie wykorzystywały tę technologię do jej wytwarzania. Czy to tylko zbieżność surowca, jakim był węgiel.
W procesie wytwarzania gazu z węgla (gaz świetlny, lub jak kto woli - miejski) powstawał benzol - (do końca lat 30. XX wieku był ważnym dodatkiem do benzyny (lotniczej i samochodowej) - często wraz z alkoholem jako BAB (benzyna-alkohol-benzol popularne w Polsce w latach 30.) - gdyż wyraźnie podnosił jej liczbę oktanową. (Wikipedia), fenol - (najważniejsze zastosowania fenolu to produkcja żywic fenolowo-formaldehydowych (np. bakelitu), leków (np. kwasu acetylosalicylowego), detergentów, herbicydów, fungicydów i barwników. Sam fenol był używany w roztworze wodnym jako środek bakteriobójczy - LIZOL.(Wikipedia)

W przeszłości gaz koksowniczy był stosowany w przedsiębiorstwach oraz w gospodarstwach domowych. Wytwarzany był zwykle lokalnie i nazywany gazem miejskim.[potrzebne źródło] Był rozprowadzany siecią gazową do odbiorców.
Stosowany był powszechnie od drugiej połowy XIX w aż do lat 80 XX wieku. Służył do gotowania w kuchenkach, oświetlania ulic oraz jako paliwo w wielu procesach przemysłowych. Ze względu na jego dużą toksyczność, wynikającą z dużej zawartości tlenku węgla został wycofany z użycia i zastąpiony gazem ziemnym.(Wikipedia)

Tak na marginesie, pamiętam ten siarkowodorowy smrodek w okolicy gazowni na Kołłątaja.Tam też wytwarzano gaz miejski.

Awatar użytkownika

Łukasz
Najemca
Najemca
Reakcje:
Posty: 298
Rejestracja: 6 lut 2011, o 20:46
Otrzymał podziękowań: 10 razy
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#7

Post autor: Łukasz » 20 sie 2012, o 08:20

miałem okazję poznać zapach gazu "węglowego". W piwnicy pogotowie gazowe sprawdziło odkrytą przeze mnie starą rurę, a w zasadzie jej ultra stare pryłącze do budynku. Zapach pozostał. Ktoś chce "poniuchać? Póki jeszcze jest co :lol:

Awatar użytkownika

be-good
Koordynator
Koordynator
Pisarz Miejski
Pisarz Miejski
Reakcje:
Posty: 4724
Rejestracja: 2 lut 2011, o 20:15
Znajomość języków obcych: English, Deutsch, Pусский
Lokalizacja: Najpierw Czyżykowo, potem Bajkowe, obecnie Górki, za jakiś czas - Rokitki :( ...
Podziękował : 124 razy
Otrzymał podziękowań: 93 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#8

Post autor: be-good » 17 wrz 2012, o 20:07

Mam nadzieję, że zbyt mocno nie spaprałem tłumaczenia tej relacji pochodzącej z początku wiekopomnego roku 1857 - miasto wymiernie skorzystało z faktu postawienia w nim dworcowej gazowni:
GAZ.jpeg
GAZ.jpeg (290.82 KiB) Przejrzano 242 razy
GAZ.jpeg
GAZ.jpeg (290.82 KiB) Przejrzano 242 razy
Źródło: http://books.google.pl/books?id=VHUAAAA ... ng&f=false

Edytuję :oops: : Bedingungen z Bedienungen mi się pokichały... :nea
Chodziło raczej o uruchomienie taniego przyłącza z gazownią... :facepalm


Tak czy owak, Tczew oświetlano od tamtej chwili za pomocą gazu z kolejowej gazowni.

Awatar użytkownika

Autor Tematu
mirza3
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 478
Rejestracja: 6 lut 2011, o 20:29
Lokalizacja: Gdańsk
Podziękował : 64 razy
Otrzymał podziękowań: 41 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#9

Post autor: mirza3 » 18 wrz 2012, o 15:23

Rewelacyjna i źródłowa informacja o zastosowaniu gazowego oświetlenia w mieście już w roku 1857 ! :ok
Rozmaite opracowania podawały jak dotąd 1861 (Raduński) czy 1867 (Długokęcki).

Uwaga do tłumaczenia.
2 marca raczej nie mogły zapłonąć pierwsze płomyki, gdyż byłaby to najszybsza w dziejach realizacja infrastruktury (od 28 lutego).
W tekście chodzi o to, że 2 marca przyjęto już zapisy na 200 palników i są widoki na jeszcze tyle samo chętnych.

Wynika stąd, że kolejowa gazownia miała przekazać dla mieszkańców co najmniej połowę swojej nadwyżki (800 palników). Dotyczyło to odbiorców indywidualnych, więc raczej nie zapłonęły uliczne latarnie i kronikarze się mogli się pogubić.
"To co daje nam szczęście, nie jest fikcją"
Pozdrawiam

Awatar użytkownika

LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7123
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 150 razy
Otrzymał podziękowań: 184 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Gazownia kolejowa

#10

Post autor: LukaszB » 14 gru 2013, o 10:41

Zdjęcie Niespokojnej66 wstawione do wątku starego dworca - po prawej stronie gazownia kolejowa wraz ze zbiornikami :yahoo
Obrazek
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

ODPOWIEDZ