Stangenberg - Prątnica

Regulamin forum
1. Treści i załączniki umieszczane w postach mogą być użyte w działalności Dawnego Tczewa przy zachowaniu dbałości o dane wrażliwe.
Awatar użytkownika

Autor Tematu
mirza3
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 485
Rejestracja: 6 lut 2011, o 20:29
Lokalizacja: Gdańsk
Podziękował;: 129 razy
Otrzymał podziękowań: 50 razy
Płeć:
Kontakt:

Stangenberg - Prątnica

#1

Post autor: mirza3 » 19 sty 2013, o 00:40

Temat wydzielony z: Suchostrzygi" onclick="window.open(this.href);return false; , natomist wyjaśnienie nazwy Prątnica znajduje się tutaj: Cez @ Tczewskie nazwy" onclick="window.open(this.href);return false; oraz zunia @ Tczewskie nazwy" onclick="window.open(this.href);return false;


Początki, a zarazem i ostatki pruskiej działalności osadniczej w Tczewie, prowadzonej na pozostałościach majątku Stangenberg, tuż przez I wojną, opisane w znalezionej przez Jadzię książce o nowo oddanych budynkach Gdańskiej Dyrekcji Kolei Królewskiej (Jadzia @ Ulica Chłodna):

... 29 grudnia 1911 założone zostalo w Tczewie Niemieckie Towarzystwo Osadnicze, zarejestrowana spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która kontynuowała przedsięwzięcia osadnicze rozpoczęte przez Związek Kolejowy.
1 kwietnia 1914 Towarzystwo otrzymało 226 mórg* majątku Stangenberg, który w tym samym czasie przyłączony zostal do Tczewa. 110 mórg sprzedano sąsiedniemu właścicielowi ziemskiemu, 27 mórg Królewskiej Dyrekcji Kolejowej w Gdańsku, która wzniesie na pozyskanym obszarze służbowe budynki mieszkalne. Pozostałą powierzchnię około 99 mórg, Towarzystwo podzieliło na 68 majątków rentowych**, które powinny zostać zasiedlone w latach 1914 i 1915. Nie przeznaczona do natychmiastowej zabudowy część terenów osadniczych została wydzierżawiona pracownikom kolejowym jako grunty rolne (ilustracja 15). Ogółem, na koniec roku 1915 było w Tczewie 161 działek osadniczych obejmujących obszar 200 mórg. ...

il_15.JPG
il_15.JPG (33.24 KiB) Przejrzano 765 razy
il_15.JPG
il_15.JPG (33.24 KiB) Przejrzano 765 razy
* Morga pruska = 2553,21 m2

** Majątek rentowy
nieruchomość nabywana przez użytkownika od państwa pruskiego na zasadzie dożywotniej pożyczki. Przy zakupie użytkownik płacił 1/4 ceny, a pozostałą część spłacał przez 60 1/2 rokuw formie oprocentowanej renty, po czym gruntu przechodził na własność użytkownika. Do czasu spłaty całości renty grunt nie mógł być sprzedawany i dzielony. Po 10 latach spłaty użytkownik miał możliwość wykupu gruntu.
"To co daje nam szczęście, nie jest fikcją"
Pozdrawiam

Awatar użytkownika

LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7387
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował;: 236 razy
Otrzymał podziękowań: 256 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#2

Post autor: LukaszB » 3 wrz 2013, o 20:40

Prątnica - Stangenberg

Prątnica (Stangenberg) - pierwotnie dobra rycerskie, a od 1789 r. folwark położony na północ od miasta. Terenem swym obejmował pas ziemi od Kanału Młyńskiego przy dzisiejszej ulicy Sadowej, aż do dawnej Szosy Skarszewskiej (obecnie ulica Jagiellońska). 1 kwietnia 1914 r. włączono go w granice Tczewa.
Jak twierdzi gdański językoznawca prof. Edward Breza w artykule zamieszczonym w „Jantarowych Szlakach” Prątnica to nazwa topograficzna, ujawniająca występowanie zarośli i krzaków. Nazwę trzeba łączyć z wyrazami pręt, pręcik w znaczeniu 'patyk, chrust'. W liczbie mnogiej prątki znaczyły 'zarośla'. Prątnica pochodzi więc od wyrazu prąt (prątek, prętek, pręcik) z dodanym przyrostkiem – nica. Nazwę Prątnica Niemcy przetłumaczyli częściowo. Pierwszy człon nazwy prąt- został zastąpiony wyrazem Stange, który oznacza 'żerdź, drąg, pręt' więc oddaje temat nazwy, natomiast drugi człon – nica został zastąpiony przez berg, pochodzący od rzeczownika Berg 'góra'. Tak powstała niemiecka nazwa Stangenberg. W „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” wymieniono inne formy tej nazwy - Stenborgk (1648), Sztenbark (1710), Sztembarg (1780).
Znamy kilku właścicieli majątku Sztembark (Stangenberg), wg. książki „Rody ziem pruskich” byli to m.in.: Werda(Werdin) 1570, Wichman 1648, Targonia Żydowicz 1782, Bartsch 1775, Biber-Pałubicki 1776, od 1792 r. Pałubicki syn, potem wnuk. Ostatnim właścicielem folwarku od 1899 r. był Edward Schubert. W 1885 roku zamieszkiwało go 52 osoby.
W 1913 r. Niemiecka Spółdzielnia Osadnicza kupiła 22,5 ha ziemi od właścicielki Haglu na Prątnicy, płacąc po 60 fenigów za 1 m². Część położoną przy szosie gdańskiej odstąpiono kolei, resztę podzielono na działki o powierzchni 2.500 m². Nowopowstałe osiedle nie było podłączone do wodociągów miejskich ani skanalizowane. Osadnicy, będący pracownikami kolejowymi, budując systemem gospodarczym stworzyli do grudnia 1919 r. 15 osad w kierunku Szosy Skarszewskiej.
Dalszy rozwój budownictwa jednorodzinnego w południowej części dawnego folwarku Prątnica kontynuowała pod koniec lat dwudziestych i w latach trzydziestych XX w Tczewska Spółdzielnia Osadnicza. Na parcelowanych gruntach należących do magistratu ok. 1930 r. kolejarze wybudowali kilkanaście domów. Osiedle otrzymało oficjalną nazwę Siedlisko – co oznaczało matecznik, gniazdo. Dwie główne ulice o wrzecionowatym kształcie - Wigury i Rejtana tworzyły kształt osiedla. Rozwidlały się, a po 300 metrach znowu łączyły tworząc rondo. Z niego w przyszłości miały rozchodzić się nowe ulice.
Plany rozwoju Siedliska były ambitne – na pierwszej roboczej mapie osiedla przewidziano plac pod budowę szkoły. Pomysłu tego nigdy nie zrealizowano. Zrezygnowano również z nazwy Siedlisko, ponieważ bardziej rozpowszechniła się nazwa starego podmiejskiego folwarku. Zwiększająca się liczba nowo wybudowanych domów spowodowała podjęcie przez władze miasta działań inwestycyjnych. Po 1930 r. przeprowadzono elektryfikację osiedla, a w 1938 r. roboty kanalizacyjne.
W ewidencji dóbr kultury Tczewa przeczytać możemy, że przy ulicy Sadowej nr 6 znajduje się dom właściciela folwarku, wybudowany na początku XX w, a znajdują się w nim starsze piwnice o bardzo grubych murach. Obecnie jest tu siedziba tczewskiej prokuratury . Do zespołu pofolwarcznego należały również domy przy ul. Sadowej 3 i 5. Z ewidencji dowiadujemy się też, że najstarszym zachowanym domem osiedla był dom przy ulicy Rejtana 1, który obecnie został rozbudowany. Uwagę zwracają również domy dla pracowników kolei przy Wigury 1-2, położone są przy dawnym rondzie, które przecięła obecna DK 91.
Załączniki
1803 dt.jpg
1803 dt.jpg (138.62 KiB) Przejrzano 573 razy
1803 dt.jpg
1803 dt.jpg (138.62 KiB) Przejrzano 573 razy
1939 dt.jpg
1939 dt.jpg (168.87 KiB) Przejrzano 573 razy
1939 dt.jpg
1939 dt.jpg (168.87 KiB) Przejrzano 573 razy
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

Awatar użytkownika

LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7387
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował;: 236 razy
Otrzymał podziękowań: 256 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#3

Post autor: LukaszB » 4 wrz 2013, o 20:40

Wszystkie pochwały za post do ZUNI :hi , ja jedynie uzupełniłem go o nieliczne informacje !!
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

Awatar użytkownika

zunia
Obywatel
Obywatel
Reakcje:
Posty: 601
Rejestracja: 16 mar 2011, o 20:55
Lokalizacja: Tczew:Bajkowe
Podziękował;: 40 razy
Otrzymał podziękowań: 116 razy
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#4

Post autor: zunia » 13 lis 2013, o 15:09

Przy obecnej Sadowej nr 6 (dawna Prątnica 19) w domu dawnego właściciela folwarku w 1945 roku zamieszkali państwo Alicja i Eugeniusz Frenchowiczowie (p. Alicja była siostrą J. Dylkiewicza) . Dzięki uprzejmości p. Krystyny Łatasiewicz możemy obejrzeć na zdjęciach rodzinnych fragmenty dworku:

Strona południowo -wschodnia budynku (1948r.). Na tle muru Józef Dylkiewicz z córką Marylą na ręce, obok stoi córka Krystyna, kuzynka Małgosia Andruszkiewicz i syn Iwo:
Prat1.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat1.JPG (101.74 KiB) Przejrzano 502 razy
Prat1.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat1.JPG (101.74 KiB) Przejrzano 502 razy
Wejście od strony północno-zachodniej (pocz. lat 50) - Małgosia Andruszkiewicz i po prawej stronie Krystyna Dylkiewicz :
Prat2.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat2.JPG (40.2 KiB) Przejrzano 502 razy
Prat2.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat2.JPG (40.2 KiB) Przejrzano 502 razy
Schody /taras/ ( 1957r). W środku Krystyna Dylkiewicz, po prawej Maryla Chylicka, po lewej Alicja Frenchowicz (córka właścicieli domu).
Prat4.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat4.JPG (126.98 KiB) Przejrzano 502 razy
Prat4.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat4.JPG (126.98 KiB) Przejrzano 502 razy
Strona południowa (1948 r.). Rodzina Dylkiewiczów - mama Julianna, tata Józef, córki Maryla i Krystyna i syn Iwo.
Prat3.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat3.JPG (118.46 KiB) Przejrzano 502 razy
Prat3.JPG
Fot. ze zbiorów rodzinnych p. K. Łatasiewicz
Prat3.JPG (118.46 KiB) Przejrzano 502 razy
A tak dworek wygląda obecnie :
Sadowa.jpg
Sadowa.jpg (135.99 KiB) Przejrzano 502 razy
Sadowa.jpg
Sadowa.jpg (135.99 KiB) Przejrzano 502 razy

Awatar użytkownika

zunia
Obywatel
Obywatel
Reakcje:
Posty: 601
Rejestracja: 16 mar 2011, o 20:55
Lokalizacja: Tczew:Bajkowe
Podziękował;: 40 razy
Otrzymał podziękowań: 116 razy
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#5

Post autor: zunia » 14 lis 2013, o 19:42

Ciekawostka - gdyby ktoś szukał w Ewidencji dóbr kultury informacji o domach przy ulicy Wigury nr 59, 61, 78, 84, 91 i 93, to niespodzianka :o - znajdują się na ulicy Wilczej (numery te same) .:)


Przemek_26
Przybysz
Przybysz
Reakcje:
Posty: 2
Rejestracja: 27 lip 2016, o 09:51
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#6

Post autor: Przemek_26 » 27 lip 2016, o 12:18

Dzień dobry,
Mieszkałem w tym domu w latach ok. 1979 do ok. 1983. Dom należał do moich dziadków Edmunda i Wandy Urbańskich którzy wyemigrowali do Niemiec w roku 1979. Zajmowali się uprawą warzyw i kwiatów. Jak sie patrzy na dom od ulicy Sadowej po prawej stronie na dzisiejszej wolnej przestrzeni (od domu na prawo do bocznicy Malinowa) była szklarnia z murowaną kotłownią z kominem i inspekty do uprawy warzyw. Po ich wyjeździe mieszkałem tam z rodzicami do ok 1983r. Łza w oku się kręci widząc swoje stare podwórko i ogród. A te piwnice pod domem i ich grube mury na pewno kryją jeszcze niejedną tajemnicę. Interesuje mnie jak dom przeszedł w posiadanie Państwa. Dziadkowie już dawno nie żyją a chetnie zobaczyłbym jakiekolwiek inne fotografie bądź dokumenty z tamtych czasów.

pozdrawiam
Przemysław Urbański

Awatar użytkownika

be-good
Koordynator
Koordynator
Pisarz Miejski
Pisarz Miejski
Reakcje:
Posty: 4751
Rejestracja: 2 lut 2011, o 20:15
Znajomość języków obcych: English, Deutsch, Pусский
Lokalizacja: Najpierw Czyżykowo, potem Bajkowe, obecnie Górki, za jakiś czas - Rokitki :( ...
Podziękował;: 176 razy
Otrzymał podziękowań: 125 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#7

Post autor: be-good » 27 lip 2016, o 21:11

Przemek_26 pisze:Dzień dobry,
Mieszkałem w tym domu w latach ok. 1979 do ok. 1983. Dom należał do moich dziadków Edmunda i Wandy Urbańskich którzy wyemigrowali do Niemiec w roku 1979. Zajmowali się uprawą warzyw i kwiatów. Jak sie patrzy na dom od ulicy Sadowej po prawej stronie na dzisiejszej wolnej przestrzeni (od domu na prawo do bocznicy Malinowa) była szklarnia z murowaną kotłownią z kominem i inspekty do uprawy warzyw. Po ich wyjeździe mieszkałem tam z rodzicami do ok 1983r. Łza w oku się kręci widząc swoje stare podwórko i ogród. A te piwnice pod domem i ich grube mury na pewno kryją jeszcze niejedną tajemnicę. Interesuje mnie jak dom przeszedł w posiadanie Państwa. Dziadkowie już dawno nie żyją a chetnie zobaczyłbym jakiekolwiek inne fotografie bądź dokumenty z tamtych czasów.

pozdrawiam
Przemysław Urbański
Prosimy o stare zdjęcia, wspomnienia i przemyślenia :ok :ok :ok :) ::dawnytczew


Przemek_26
Przybysz
Przybysz
Reakcje:
Posty: 2
Rejestracja: 27 lip 2016, o 09:51
Kontakt:

Re: Stangenberg - Prątnica

#8

Post autor: Przemek_26 » 28 lip 2016, o 08:53

Dzień dobry,
Musiałbym poszperać w zdjęciach rodziców i może jakaś fotka by się znalazła. Z dzieciństwa pamiętam jeszcze że przed samym domem znajdowała sie jeszcze szopa drewniana i budynek drewniany coś na kształt wozu cygańskiego. Pamietam rozbiórki tych budynków i stare monety ktore znajdowałem pomiedzy deskami. Nie pamietam co to były za monety, ale raczej nie były polskie. Zastanawiałem się wtedy czy to nie jakiś ukryty skarb:)
pozdrawiam

ODPOWIEDZ