Ziemia Tczewska - obszar i granice

Awatar użytkownika

Autor Tematu
LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7125
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 151 razy
Otrzymał podziękowań: 185 razy
Płeć:
Kontakt:

Ziemia Tczewska - obszar i granice

#1

Post autor: LukaszB » 24 lut 2012, o 16:02

Patrząc na przebieg Szlaku Ziemi Tczewskiej im. Romana Klima (kończy się w Rakowcu nieopodal Smętowa Granicznego) zacząłem się zastanawiać jaki obszar zajmuje Ziemia Tczewska. Czy jesteście w stanie przedstawić jej granice? 500 DT
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

Awatar użytkownika

Michał
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 385
Rejestracja: 4 lut 2011, o 15:33
Otrzymał podziękowań: 4 razy
Kontakt:

Re: Ziemia Tczewska - obszar i granice

#2

Post autor: Michał » 12 mar 2012, o 22:18

Sprawa jest wbrew pozorom jest dość prosta. Ziemia Tczewska = powiat tczewski.

Tak naprawdę, to określenie to zrobiło karierę w czasach PRL-u, gdy za towarzysza Gomułki zaczęto przypominać różne historyczne paralele i wielu miejscach Polski zaczęły robić karierę różne "ziemie", które brzmieć miały dostojniej niż powiat.

Stąd mamy, powiatowe de facto, Towarzystwo Miłośników Ziemi Tczewskiej, tudzież "posłów Ziemi Tczewskiej".

Historyczne sformułowanie Ziemia Tczewska przed 1772 rokiem odnosiło się głównie do spraw samorządu szlacheckiego (m.in. poszczególne sejmiki powiatowe nazywano często ziemskimi). Dlatego jakby wykreślać granice historycznej Ziemi Tczewskiej, to należało by oprzeć się na granicach staropolskiego powiatu. Co istotne w dużej mierze odpowiadał on historycznemu wójtostwu tczewskiemu z czasów krzyżackich, a zatem także władztwu Sambora II (choć na ile dokładnie - trudno wnikać). Jedyna zmiana po 1466 rokiem polegała na wydzieleniu małego powiatu nowskiego i włączeniu okręgu gniewskiego (dawnego komturstwa).

Zatem historyczne granice Ziemi Tczewskiej: od przysiółka Ptaszniki (dzisiejsze Koźliny), do Miłobądza, potem na północ do Różyn, skąd (z dużą ilością wywijasów) do rejonu Przywidza, potem znów lekko na północ do Raduni. Skąd lekkim łukiem przez Jeziora Raduńskie, Stężycę, po Lipusz i Dziemiany. Potem na wschód przez środek Jeziora Wdzydze skąd "schodami" na południowy wschód, przez Wojtal, Złe Mięso, do Osiecznej. Skąd na wschód, pozostawiając Kasparus, Skórcz i Grabowo w powiecie nowskim, po Rakowiec i Tymawę. Z Tymawy skok przez Wisłę, obejmując tam kilkanaście wsi z Gniewskim Polem, Pastwą, Gurczem i Jarzębiną. Stamtąd Wisłą na północ.

Czyli nie mniej, ni więcej, to mniej więcej dzisiejsze powiaty starogardzki, tczewski, kościerski wraz z dużymi fragmentami gdańskiego i kartuskiego.

Pozdrawiam

Awatar użytkownika

Autor Tematu
LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7125
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 151 razy
Otrzymał podziękowań: 185 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Ziemia Tczewska - obszar i granice

#3

Post autor: LukaszB » 12 mar 2012, o 23:00

Nie sądziłem, że Ziemia Tczewska jest aż tak rozległa. Może trzeba będzie rozszerzyć nasze zainteresowania także na nią?
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

Awatar użytkownika

Michał
Budnik
Budnik
Reakcje:
Posty: 385
Rejestracja: 4 lut 2011, o 15:33
Otrzymał podziękowań: 4 razy
Kontakt:

Re: Ziemia Tczewska - obszar i granice

#4

Post autor: Michał » 13 mar 2012, o 09:17

Tylko, że należy wrócić do pytania, na ile uzasadnione jest używanie akurat tej nazwy, która w czasie Rzeczpospolitej Obojga Narodów była tylko, w sumie dość rzadko używanym, synonimem nazwy podziału administracyjnego, t.j. powiatu.

Przypomnę, że historycznie określenie "ziemia" powstało w dobie jednoczenia Polski po rozbiciu dzielnicowym i nazwą ta określano część dawnych księstw. Większość z nich przekształciła się następnie w województwa (Długosz dla naszych obszarów wymienia jedynie ziemię pomorską). U progu nowożytności mocno zamieszali tu jeszcze Mazowszanie, bo w Księstwie Mazowieckim ziemie były pośrednim szczeblem administracji między województwem a ichnimi, dość mikroskopijnymi, powiatami.

Generalnie, w całym Królestwie ziemiami od XV wieku zwano te dawne księstwa, w których nie wykształcił się urząd wojewody. Jednak zagmatwane pomorskie losy, w postaci rządów krzyżackich spowodowały, że całe dawne władztwo książąt pomorskich przekształcono w 1454 roku w jedno województwo (gdyby nie braciszkowie z czarnymi krzyżami, to najpewniej byśmy mieli nawet województwo tczewskie). Stąd powstały u nas dość duże powiaty z prawdziwym "gigantem", czyli naszym powiatem tczewskim. Ponieważ, jak to już tutaj pisałem kiedyś, realne znaczenie powiatów dotykało tylko szlachty, a ta miała w naszych powiatach właśnie "urzędy ziemskie", to czasem miast o powiecie pisano o ziemi tczewskiej (choć nigdy w urzędowych dokumentach).

I żeby jeszcze zagmatwać, w czasie wyborów na tron Stanisława Augusta Poniatowskiego podjęto decyzje o rozbiciu powiatu tczewskiego na mniejsze jednostki, lecz z powodu konfederacji barskiej i I rozbioru reforma ta nie weszła w życie.

Zatem myślę, że lepiej zostać przy prostym synonimie ziemia= dzisiejszy powiat. Tym bardziej, że na terenie dawnego powiatu tczewskiego powstały inne wyraziste nazwy dotyczące szeroko pojętego regionu: Kaszuby i Kociewie. Bo skoro mieszkańcy Kościerzyny mają dziś problemy z córką Sambora II Gertrudą (bo zdrajczyni przebrzydła, Krzyżakom sprzedała swoje włości), to na wieść o tym, że są częścią Ziemi Tczewskiej mogą już całkiem wpaść w furię.

I na marginesie osobnym problemem jest to, czy pisać ziemię z malej czy dużej litery. Choć wikipedia twierdzi, że z małej, to znam opinię kilku pracowników naukowych z polonistyki, którzy twierdzą wręcz przeciwnie. Zależy o jakiej ziemi bowiem mowa. Jak o jakiejś nie będącej częścią podziału administracyjnego i nie funkcjonującej w nazewnictwie urzędowym - to naturalnie z małej, ale jak jest to oficjalna nazwa jednostki podziału - to można ją potraktować jako zwykła nazwę własną. Czyli byłaby w tym wypadku jednak ziemia tczewska a jednocześnie Ziemia Lęborsko-Bytowska.

Ja osobiście idę jednak trochę dalej i skoro tak naprawdę owa ziemia tczewska, jest pewnym, w dużej mierze wydumanym, synonimem konkretnego regionu, to można ją spokojnie potraktować jako nazwę własną. Skoro Kociewie to i Ziemia Tczewska.

Awatar użytkownika

Autor Tematu
LukaszB
Burmistrz
Burmistrz
Reakcje:
Posty: 7125
Rejestracja: 21 sty 2011, o 17:54
Lokalizacja: Tczew
Podziękował : 151 razy
Otrzymał podziękowań: 185 razy
Płeć:
Kontakt:

Re: Ziemia Tczewska - obszar i granice

#5

Post autor: LukaszB » 13 mar 2012, o 10:47

Pytałem o obszar Ziemi Tczewskiej ponieważ nazwa ta jest ciągle w użyciu np. TMZT, Dni Ziemi Tczewskiej etc. Skoro utożsamimy ją z obecnym powiatem to wszystko staje się jasne.
PS. W Kościerzynie dopiero wpadną w furię jak uda się przenieść do nas skansen kolejnictwa :lol:
"Nasze czyny mogą jednakowoż przetrwać długo, o ile otrzymają potwierdzenie poprzez słowa świadków lub uratują pamięć dzięki spisaniu" Sambor II

ODPOWIEDZ